Filem di Televisyen
Mohd Adib Anas bin Md Noor
Pengenalan
Mansor Ahmad Saman dalam
Mohamad Md. Yusoff (1993), menyatakan pendapatnya bahawa:
Televisyen
boleh kita gunakan untuk memancarkan dengan meluas budaya kita, cara hidup
kita, perkembangan dan perubahan-perubahan yang berlaku dalam masyarakat kita, sejarah
bangsa dan budaya kita, amnya dan ideal masyarakat kita dan daya cipta kreatif
masyarakat.
Stesyen televisyen
mempunyai hak dan kuasa untuk menetapkan rancangan dan program untuk penonton.
Di Malaysia, terdapat tujuh buah stesyen televisyen. Stesyen-stesyen televisyen
tempatan ialah Astro, Radio Televisyen Malaysia (RTM) yang mempunyai dua
stesyen TV iaitu TV1 dan TV2, serta TV3, 8TV, NTV7 dan Channel 9 di bawah Media
Prima Berhad dan MiTV. Stesen-stesyen televisyen ini sentiasa bersaing untuk
mendapat jumlah penonton tertinggi untuk sesuatu program atau rancangan yang
disiarkan. Stesyen televisyen mempunyai slot tayangan filem sama ada tayangan
filem-filem tempatan mahupun antarabangsa.
Filem-filem yang
disiar atau ditayangkan di televisyen lebih menjurus kepada filem popular
(komersial) berbanding dengan filem seni (artistik) dan stesyen televisyen pula meraih untung
daripada menyiarkan filem-filem berkenaan. Hal yang demikian amat membimbangkan
kerana ianya akan melemahkan pemikiran penonton dan seterusnya penonton
terdidik dengan satu budaya pemikiran ringan serta pemikiran mereka tidak
berkembang sekiranya filem-filem yang berunsurkan pemikiran atau ideologi
dipersembahkan kepada mereka.
Definisi
Filem
hanya merupakan bahantara seni gambar bergerak yang sekadar memapar luaran
sahaja.
(Adman Salleh, 2004)
Filem adalah
sebuah medium komunikasi yang menterjemahkan skrip (naratif) kepada bentuk
visual dengan harapan mendidik masyarakat melalui imej, persoalan dan mesej-mesej
yang terkandung dalam sesebuah filem. Melalui filem, komunikasi akan terjalin
antara penonton dengan visual yang diterjemahkan oleh pengarah filem ke layar
kerana ianya adalah sebuah medium yang menterjemahkan idea komunikasi. Apabila
penonton mulai faham akan mesej yang disampaikan, maka komunikasi antara
penonton dengan visual akan terjalin. Menonton filem adalah budaya hiburan yang
popular. Penonton tidak perlu ke pawagam semata-mata untuk menonton filem.
Kini, penonton boleh menikmati atau menonton sesebuah filem melalui
medium-medium penyampai yang lain seperti televisyen, pita video, cakera padat
(VCD) atau DVD di rumah.
Para sarjana
mendefinisikan filem sebagai sebuah medium komunikasi yang menterjemahkan
visual merangkumi bahasa (dialog) dengan perbuatan, pergerakan dan ekspresi.
Visual yang diimejkan secara tidak langsung akan menggantikan bahasa (dialog)
dengan perlakuan atau perbuatan. Dalam kata lain, filem adalah pergerakan imej
yang terbentuk pada skrin atau layar seluloid melalui bantuan projektor (Ron
Johnson dan Jan Bon, 1986). Filem adalah sebuah medium yang menghubungkan
komunikasi antara pembikin filem dengan penonton. Apabila penonton menonton
filem secara tidak langsung mereka akan mendapat input melalui imej dan mesej-mesej
yang disampaikan melalui layar. Filem juga dibahagikan kepada tiga jenis iaitu
filem arus perdana (cereka), filem dokumentari dan filem animasi. Filem arus
perdana adalah filem kegemaran dan pilihan ramai kerana ianya berunsurkan
hiburan.
Pentakrifan
filem dari segi naratif, filem dianggap sebagai seni rekaan. Filem, tidak
dirujuk sebagai bahan atau cara melakukannya. Perkataan filem itu sendiri sudah
menjadi generic term. Apa-apa cerita
yang divisualkan boleh dikategorikan sebagai filem sama ada untuk tayangan di
pawagam mahupun di televisyen kerana yang membezakannya ialah format teknik
rakaman. Perkataan filem ini boleh digunakan walaupun cerita itu dibikin atau
divisualkan melalui format video mahupun filem. Filem juga ditakrifkan sebagai
produk atau seni plastik yang dihasilkan melalui rakaman kerana melalui produk
filem pengkarya yang merujuk kepada karyawan memberi nama atau judul filem
untuk sesebuah drama cerita rekaan atau cereka (dramatic feature) (Prof. Dr. Hatta Azad Khan, 28 Mac 2006).
Mengkaji
psikologi manusia, sememangnya naluri manusia suka kepada perkara-perkara yang
menghiburkan dan meriangkan (A.Razak Mohaideen, 2004). Filem arus perdana dilihat sebagai filem yang
menepati citarasa penonton. Melalui filem arus perdana, penonton dapat memilih
jenis-jenis atau genre filem yang ingin ditonton. Terdapat pelbagai genre untuk
penerbitan sesebuah filem. Antaranya ialah genre horror, science fiction, drama, melodrama, noir, western, perang, epik, komedi, muzikal, pengembaraan, kung-fu, gangster dan fantasi (Ayu
Haswida Abu Bakar, Nota Kuliah, 31 Disember 2003). Kadang-kala penerbit atau
pengarah akan menggabungkan beberapa genre bagi mempelbagaikan kisah dan
tragedi dalam filem. Maka, terciptalah sub-genre
filem seperti genre komedi romantik, naratif komedi, psiko seram, drama
muzikal dan banyak lagi.
Filem dan Televisyen Budaya Popular
Menonton filem dan televisyen adalah budaya popular. Filem dan
televisyen serta budaya popular adalah saling memerlukan. Budaya popular
memerlukan medium filem dan televisyen dalam mempopularkan sesebuah budaya pop
atau popular. Manakala, filem dan televisyen adalah medium penyampai budaya
popular kepada penonton dan masyarakat. Diana Kendall (2000) menyatakan bahawa
:
Popular culture consists of
activities, products and services that are assumed to appeal primarily to
members of the middle and working classes, including rock concerts, spectator
sports, movies and television soap operas and situation comedy.
Budaya pop atau popular
adalah budaya yang dicipta untuk tujuan perdagangan. Bagi mencapai sebaran ini,
filem dan televisyen adalah medium yang bertepatan dalam mencapai matlamat ini
supaya sampai kepada semua lapisan masyarakat. Mohamad Md. Yusoff (1993)
menyatakan bahawa salah satu ciri utama budaya popular ialah sifatnya yang
mempunyai penonton yang pelbagai dan berada di merata tempat dengan cara hidup,
kepercayaan dan citarasa yang berbeza. Budaya popular memerlukan televisyen
untuk menyampaikan mesejnya kepada masyarakat, begitu juga dengan televisyen
yang memerlukan bilangan penonton yang tinggi.
Dalam konteks ini, jelas menunjukkan bahawa filem di televisyen
berupaya menarik minat penonton untuk menonton. Stesyen televisyen juga
berupaya menarik ramai penonton untuk menonton filem-filem yang ditayangkan. Dengan
menyiarkan filem di televisyen, penonton secara tidak langsung akan menikmati
hiburan yang agak murah jika dibanding dengan harga tiket yang akan dibeli oleh
mereka untuk menonton filem di pawagam. Perkara ini secara tidak langsung akan
mengurangkan jumlah penonton menonton filem di pawagam. Penonton sudah pasti
akan memilih televisyen kerana ianya jauh lebih murah dan menjimatkan masa.
Filem di televisyen yang ditonton oleh mereka sekaligus memberi peluang kepada
mereka untuk tinggal di dalam rumah dan berhibur bersama ahli keluarga dan berupaya
mengeratkan hubungan kekeluargaan.
Fenomena ini akan mencetuskan sebuah budaya popular dikalangan
masyarakat. Budaya popular yang dimaksudkan bukan sahaja melibatkan pemaparan
budaya pop melalui visual yang ditayangkan malahan menonton filem di televisyen
sudah memberi cetusan budaya terhadap masyarakat. Jika tontonan filem melalui
televisyen sudah menjadi satu budaya terhadap masyarakat, stesyen televisyen
haruslah memainkan peranan terpenting dalam memilih filem-filem yang berkualiti
sejajar dengan budaya popular yang telah tercetus ini. Budaya popular yang
wujud mempunyai pro dan kontranya. Andainya populariti yang disandarkan maka
budaya tidak sihat akan menular dikalangan masyarakat dan jika kualiti yang
ditekankan maka penonton akan menikmati sebuah budaya yang akan mengubah cara
pemikiran, kepercayaan dan cara hidup yang membimbing ke arah masyarakat yang
berpendidikan dan penuh dengan unsur-unsur perpaduan dan pembangunan.
Masalah Kajian
Just as with everyday
interactions, watching
television has often been seen
as a routine, unproblematic, passive process: the meaning of programmes are
seen as given and obvious; the viewer is seen as passively receptive and
mindless. Again, this simplicity is illusory. In recent years, both
interpersonal and mediated communication have been increasingly recognised as
complex, rule-governed, constructive set of prosesses. People’s role in such
communications must be correspondingly understood as knowledgeable, skilled,
motivated, and diverse.
(Sonia Livingstone, 1998)
Televisyen adalah medium
komunikasi yang paling berkesan. Melalui televisyen, interaksi antara visual
dan penonton akan terjalin. Penonton akan mendapat maklumat, hiburan dan
pendidikan melalui medium ini. Situasi ini berlaku setiap hari kerana menonton
televisyen adalah rutin seharian yang tak dapat dipisahkan. Filem di televisyen
dianggap sebagai medium komunikasi yang bersifat sebagai penyampai kerana
berdasarkan kepada aspek komunikasi, filem adalah sebagai jendela dunia, filem
sebagai cerminan masyarakat dan pemaparan adat dan budaya.
Bagi memenuhi
permintaan, stesyen-stesyen televisyen sentiasa bersaing dalam usaha menarik
minat penonton untuk menonton rancangan atau program terbitan mereka. Dengan
menyediakan rancangan atau program yang menarik, secara tidak langsung stesyen
TV dapat menarik pandangan audien untuk memilih stesyen kegemaran mereka. Setelah
stesyen TV itu menjadi pilihan ramai, maka pihak stesyen TV pula mudah untuk
mendapat tajaan bagi rancangan atau program yang akan diterbitkan. Pulangan
yang diterima pula lumayan.
Berbalik kepada kajian terhadap Filem di Televisyen, ternyata filem-filem yang dipilih untuk
tontonan penonton di rumah adalah merupakan filem-filem yang mempunyai tarikan
yang tersendiri. Filem yang dimaksudkan bukan sahaja melibatkan filem-filem
yang sudah ditayangkan di pawagam tetapi juga filem yang dibikin dalam format
video khususnya untuk slot televisyen. Dalam hal ini, majoriti penonton mungkin
merasa keliru. Majoriti penonton hanya menganggap bahawa filem adalah untuk
tayangan di pawagam sahaja, filem yang ditayangkan di pawagam akan ditayangkan
di televisyen hanya selepas dua bulan ditayangkan sebagaimana yang dibuat oleh
Astro. Bagi stesyen-stesyen TV yang lain, filem akan ditayangkan di televisyen
hanya pada masa dan waktu tertentu seperti Hari Raya Puasa, Hari Kebangsaan dan
perayaan-perayaan yang lain. Manakala, majoriti penonton menganggap bahawa cerita
dua jam yang ditayangkan di televisyen dipanggil drama TV dan bukannya filem.
Sedangkan cerita itu boleh dikategorikan sebagai filem. Yang membezakannya
ialah format atau bagaimana ianya dibikin.
Dalam permasalahan ini, perkara utama yang hendak diketengahkan
ialah soal pemilihan filem-filem untuk tayangan di televisyen. Tidak kira sama
ada filem itu adalah filem yang sudah ditayangkan di pawagam mahupun filem yang
dibuat khusus untuk slot televisyen. Pemilihan filem-filem yang telah
ditayangkan di pawagam adalah perlu dan filem-filem yang dibikin khusus untuk
slot TV juga perlu diambil perhatian. Filem di televisyen akan mempengaruhi
minda dan pemikiran penonton kerana filem adalah medium atau media yang
berpengaruh terhadap ransangan tertentu, sama ada dari segi kelakuan mahupun
pemikiran.
Segala visual
yang dipaparkan melalui filem di televisyen akan mencetuskan persepsi
masyarakat penonton terhadap apa yang diterima oleh mereka sewaktu menonton.
Penonton atau khalayak akan menafsir dan menginterprestasi visual yang dilihat
berdasarkan sikap, kepercayaan, pendapat dan motif. Perkara-perkara ini juga
akan mempengaruhi persepsi penonton yang membawa kepada penerimaan dan
penolakan terhadap sesebuah filem yang ditayangkan di televisyen (Coffey, A.,
1985). Filem juga mampu memberi impak yang besar terhadap ideologi, politik,
ekonomi dan sosial sesebuah bangsa dan negara.
Televisyen adalah alat komunikasi yang begitu penting lagi
berkesan kerana ianya berupaya menentukan ‘agenda harian’ untuk tatapan penonton
serta membentuk keperibadian nasional. Matlamat Jabatan Penyiaran Malaysia
ialah untuk memberikan hiburan, pendidikan dan maklumat kepada sasaran
penontonnya sambil berusaha mencapai cita-cita integrasi nasional, pembangunan
sosioekonomi dan menyemai serta memupuk nilai-nilai dan cara hidup yang sesuai. Persoalan juga timbul sama ada
televisyen Malaysia setakat ini sebagai
alat untuk menyebarkan budaya popular atau budaya tempatan (Mohamad Md. Yusoff,
1993).
Majoriti penonton masih menganggap bahawa televisyen sebagai
medium hiburan terpenting kepada mereka. Penonton merasakan bahawa televisyen
adalah teman sewaktu mereka keseorangan dan mengisi masa lapang yang terluang. Pemilihan
terhadap filem-filem yang berkualiti adalah penting untuk siaran televisyen
kerana ianya akan mengubah pemikiran dan persepsi penonton dan masyarakat,
secara tidak langsung ianya akan mengubah budaya berfikir. Sekiranya
filem-filem yang ditayangkan itu hanya bersandarkan kepada populariti (merujuk
kepada filem komersial), penonton diambang bahaya andainya tayangan filem-filem
sebegini berterusan. Penonton akan berterusan menganggap bahawa filem sebegitu
berupaya memberi hiburan dan terpengaruh dengan budaya yang tidak sihat ini. Prof.
Dr. Hatta Azad Khan (28 Mac 2006) menyatakan pendapatnya bahawa :
Filem
yang buruk berjaya dan mendapat perhatian ramai kerana stesyen televisyen kerap
menyajikan filem-filem sebegitu di televisyen. Jadi, pemikiran masyarakat
penonton terutamanya masyarakat Melayu hanya setakat itu sahaja dan tidak boleh
melangkau jauh.
Sebagai medium
penyampai, filem di televisyen perlu melalui beberapa proses pemilihan dan
tapisan. Televisyen harus mempunyai standart
untuk memilih filem-filem ke televisyen. Sekiranya, sesebuah filem itu tidak
bagus, maka filem itu tidak seharusnya dipertontonkan di televisyen. Ini
kerana, filem di televisyen dianggap sebagai pengantar untuk membudayakan
pemikiran masyarakat terutamanya masyarakat Melayu (Prof. Dr. Hatta Azad Khan,
28 Mac 2006).
Hasil Kajian
Melihat senario
filem di televisyen sebagaimana yang telah ditayangkan atau disiarkan oleh
stesyen-stesyen TV di Malaysia, dilihat bahawa filem-filem yang ditayangkan di
slot televisyen seperti slot Cerekarama (TV3),
Teater Lagenda (TV2), Istimewa Bulan April (TV3), Pentas 1 (TV1) dan lain-lain adalah
lebih menjurus kepada cerita atau filem-filem komersial yang mampu menarik
audien atau penonton untuk menonton slot itu di televisyen. Filem-filem
sebegini sememangnya mendapat tempat dan perhatian penonton. Walaupun bermesej
tetapi mesej-mesej tersebut adalah mesej-mesej yang klise. Penonton pula hanya
tahu bergelak ketawa dengan apa yang ditonton, seolah-olah filem di televisyen
diibaratkan seperti bahan seni murah dan filem yang ditayangkan oleh
stesyen-stesyen TV tempatan hanya untuk tujuan itu.
Dalam hal ini,
stesyen TV memperolehi untung kerana slot yang ditayangkan itu adalah pilihan
majoriti penonton, tetapi dari segi aspek pemikiran, penonton menghadapi
senario atau keadaan yang parah untuk jangka masa yang panjang.
Menerbitkan
filem hanya atas tuntutan komersial semata-mata bagi kalangan pembikin filem
tempatan, akan dianggap satu tindakan yang tidak bijak. Sesuatu yang dianggap
terlalu berkiblat kepada kebendaan, dikhuatiri akan mengakibatkan nilai murni
turut terkorban.
(Adman Salleh, 2004)
Sekiranya filem di
televisyen tidak diterap dengan nilai pemikiran atau ideologi yang seimbang,
masyarakat penonton akan menghadapi permasalahan berfikir. Bagi penonton yang
cerdik dan mempunyai latar pendidikan yang tinggi, sudah pasti bahan yang
hendak ditonton itu adalah filem seni yang berkualiti dan kreatif. Tetapi,
golongan ini adalah minoriti. Bagi masyarakat penonton luar bandar dan
pedalaman, andainya filem-filem yang ditayangkan di televisyen itu tidak
berupaya menjana pemikiran dan budaya berfikir, maka mereka akan menghadapi
masalah dalam perkara ini.
Melalui
pengkajian Filem di Televisyen,
peranan stesyen TV dan penonton adalah penting dalam mengubah cara pemilihan
filem untuk tontonan. Filem-filem ringan atau tidak berkualiti diangkat dan
menjadi pilihan ramai adalah kerana karyawan filem dan pembiaya bersifat
memperolehi untung. Karyawan filem dan pembiaya yang dimaksudkan juga terus
bertakhta dihati penonton kerana penonton memberi sokongan terhadap filem-filem
sebegini serta lambakan filem-filem berkenaan di pasaran. Dalam perkara ini,
penonton tiada pilihan. Penonton yang bersikap memilih akan menonton filem dari
luar negara yang disifatkan oleh mereka sebagai filem berkualiti berbanding
dengan filem tempatan.
Karyawan
filem perlu ingat bahawa generasi masyarakat penonton sekarang didedahkan
dengan filem antarabangsa yang hebat mutunya. Penonton tempatan bukanlah boleh
disajikan dengan apa-apa sahaja mengikut resepi penerbit dan pengarah filem.
(Anis Sofia Azman, 2004)
Menyedari akan
hakikat ini, saya berpendapat bahawa sebelum mengubah pandangan atau pemikiran
penonton ke arah yang lebih agresif, pihak karyawan, pembiaya dan stesyen
televisyen tempatan adalah kumpulan pertama yang perlu mengubah cara pemikiran kerana
mereka mempunyai tanggungjawab sosial yang besar dalam menghasilkan karya yang
kreatif dan berkualiti.
Kreativiti
dalam penghasilan karya amatlah penting. Kreativiti dapat dihasilkan melalui
penyelidikan, dan itulah kejayaan sesebuah karya, memaparkan sesuatu yang belum
diketahui umum.
(Abd. Razak Abu Bakar,
2004)
Penghasilan visual atau
cerita yang berkualiti, kreatif atau yang mempunyai standart adalah berdasarkan kepada buah fikiran penulis skrip yang
menterjemahkan idea atau pemikirannya melalui skrip yang ditulis berdasarkan
kajian dan penyelidikan. Untuk penghasilan sesebuah filem sama ada untuk
tayangan pawagam atau televisyen, skrip adalah perkara utama yang perlu dititik
beratkan sebelum kerja-kerja memvisualkan skrip itu dibuat. Tapisan atau
suntingan skrip adalah perlu bagi melengkapkan sebuah cerita yang berkualiti.
Menonton filem
di televisyen adalah budaya masyarakat kini. Melalui medium ini, stesyen TV
perlu menghadkan, menapis dan menolak filem-filem yang rendah kualitinya.
Stesyen TV juga perlu memikirkan budaya yang bagaimana hendak mereka cernakan
atau terapkan kepada masyarakat penonton. Walaupun filem dianggap sebagai bahan
hiburan, filem tidak seharusnya dianggap berterusan sebagai bahan hiburan semata-mata,
tetapi filem perlu dianggap sebagai medium yang menyarankan perubahan,
pendidikan, sikap, pegangan atau falsafah, kritikan dan apresiasi. Setiap filem
yang dihasilkan sama ada untuk tayangan di pawagam atau slot TV adalah bersifat
hiburan tetapi hiburan yang dimaksudkan bukan sekadar hiburan gelak ketawa
semata-mata tetapi hiburan yang sarat dengan informasi. Jadi, dalam meletakkan
filem sebagai hiburan, persoalan yang timbul ialah hiburan yang bagaimana yang
hendak dipertontonkan kepada khalayak? Seratus peratus hiburan yang tidak
membawa apa-apa makna atau hiburan intelek.
Kesimpulan
Television may play a
restructuring role for viewer’s cognition. In other words, through their narrative
requirements for consistency, coherences, and redundancy, programmes may
organise people’s beliefs and frames of thinking in specific, robust, often
simplified ways, creating dichotomies and oppositions, forming association and
connotation, not previously used by the viewers.
(Livingstone, Sonia, 1998)
Televisyen adalah medium yang berpengaruh terhadap penonton.
Sebagai sebuah medium yang bersifat mempengaruhi, stesyen televisyen mestilah
memainkan peranan penting dalam menyajikan bentuk atau jenis filem melalui slot
yang disediakan. Stesyen TV juga tidak seharusnya tunduk terhadap tuntutan
komersial sahaja, tetapi perlu menilai semula filem-filem yang dipilih demi
memupuk budaya berfikir dan intelek dikalangan penonton tempatan. Masyarakat
Malaysia kurang membaca, jika sajian filem ‘sampah’ dipertontonkan maka
‘sampah’ juga yang dihasilkan melalui pemikiran masyarakat. Jadi, sebagai bahan
atau medium yang menyampaikan ideologi-ideologi tertentu stesyen TV mestilah
menyajikan filem-filem seni, kreatif dan tinggi nilai kualitinya agar mampu
mengubah persepsi, budaya berfikir dan tingkahlaku masyarakat penonton. Menurut
Mastura Muhammad (2005) :
Aktiviti
menonton tidak sekadar menonton sebaliknya membaca dan mengkritik.
Filem di televisyen merupakan
salah satu proses menganjurkan penonton terhadap pandangan dan pendapat bagi
mengkritik dan menyatakan pandangan terhadap apa yang ditonton. Filem yang
perlu ditonton adalah filem yang memaparkan aspek propaganda, ideologi politik,
ekonomi, sosial, budaya, keagamaan dan kepercayaan sesebuah bangsa dan negara.
Aspek ini adalah perlu bagi memperluaskan proses berfikir di kalangan
masyarakat penonton kerana menurut Azim Syafi (2004), filem ialah cermin budaya
sesuatu bangsa yang membawa imej negara. Jadi, karyawan filem, pembiaya dan
stesyen TV tempatan hendaklah mengubah cara pemikiran dalam membikin atau
memilih filem untuk televisyen yang
mempunyai mesej dan maklumat, pengajaran dan pembangunan minda masyarakat
kerana filem adalah lambang identiti nasional sesebuah negara. Halloran (1970)
dalam Livingstone, Sonia (1998) menyatakan bahawa :
Television may provide viewers
with ‘pictures of the world, the definitions of the situation and problems, the
explainations, alternative remedies and solutions’.
Sebagai satu budaya popular, menonton filem di televisyen perlu
dilihat dari sudut pandangan budaya. Filem di televisyen bukan sahaja untuk
mengaut keuntungan semata-mata tetapi melihat atau menonton filem itu sebagai
pemaparan sosial, ideologi dan sikap yang cuba disampaikan kepada penonton.
Rujukan
A. Razak Mohaideen. (2004). Industri
Filem Filem Kita :
Permasalahan dan Masa Depannya. Jurnal Skrin Malaysia Fakulti Seni
Persembahan Vol. 1. Shah Alam : Pusat Penerbitan Universiti (UPENA), UiTM.
Abd. Razak Abu Bakar. Nota Editor : Kreativiti Dalam
Perfileman. Dewan Budaya. Mei 2004.
Adib Anas. Temuramah
Bersama Prof. Dr. Hatta Azad Khan.
28 Mac 2006.
Adman Salleh. Karya Sastera Ke Filem : Kelebihan dan
Permasalahannya. Dewan Budaya. Oktober 2004.
Anis Sofea Azman. Pakatan Strategik Karyawan Filem. Dewan
Budaya.
Disember 2004.
Ayu Haswida Abu Bakar. Nota
Kuliah : Teori Apresiasi Filem.
31
Disember 2003.
Coffey, A. (1985). Understanding and Managing Organizational
Behaviour. Illinois : Richard CO.
Johnson, Ron & Bone,
Jan. (1994). An Introduction to Film
Appreciation : Understanding the Film. Lincolnwood : Natinol Text Book
Company.
Kendall, Diana. (2000). Sociology In Our Times : The
Essentials 2. United States
of America : Wadsworth
Thomson Learning.
Livingstone, Sonia.
(1998). Making Sense of Television :
The Psychology
of Audience Intepretation. New
York :
Routledge.
Mastura Muhammad.
(2005). Audien :Konsep, Teori, Penggunaan
dan Kepuasan. Jurnal Skrin Malaysia Fakulti Seni Persembahan Vol. 2. Shah Alam :
Pusat Penerbitan Universiti (UPENA), UiTM.
Mohamad Md. Yusoff.
(1993). Media dan Masyarakat : Satu
Kumpulan Esei. Kuala Lumpur :
Dewan Bahasa dan Pustaka
dan Kementerian Pendidikan Malaysia.
Lampiran
Teks Temuramah Bersama Prof. Dr. Hatta Azad Khan
Oleh Adib Anas (28 Mac 2006)
Stesyen televisyen mempunyai slot filem. Stesyen TV juga
mempunyai filem khas untuk siaran TV tetapi tidak ditayangkan di pawagam.
Lembaga Penapisan Filem Malaysia (LPF) tidak hanya tapis filem Melayu, tetapi
tumpuan juga diberikan kepada mutu filem itu sendiri. Televisyen perlu ada standart untuk memilih filem ke
televisyen. Jika sesebuah filem itu tidak bagus, maka filem itu tidak perlu
untuk tontonan penonton. Walaupun, pihak stesyen TV hendak membantu syarikat
produksi filem, stesyen TV boleh berbuat demikian tetapi hanya dengan sekali
dan bukannya berulang kali. Perkara yang perlu diambil kira untuk tayangan
sesebuah filem di televisyen ialah mutu, kandungan dan lakonan.
Filem yang menang anugerah perlu ditayangkan ke TV. Ini kerana
filem-filem yang pernah memenangi anugerah dapat membudayakan pemikiran
masyarakat Melayu terutamanya. Filem yang buruk berjaya dan mendapat perhatian
ramai kerana stesyen televisyen kerap menyajikan filem-filem sebegitu di
televisyen. Jadi, pemikiran masyarakat penonton terutamanya masyarakat Melayu
hanya setakat itu sahaja dan tidak boleh melangkau jauh. Sekiranya, sesebuah
filem itu tidak bagus, maka filem itu tidak seharusnya dipertontonkan di
televisyen. Ini kerana, filem di televisyen dianggap sebagai pengantar untuk
membudayakan pemikiran masyarakat terutamanya masyarakat Melayu. Secara tidak
langsung ianya akan merosakkan fikiran orang Melayu melalui budaya yang
disebarkan melalui TV. Stesyen TV juga membudayakan filem yang rendah kualiti.
Filem dari segi
naratif, filem dianggap sebagai seni rekaan. Filem, tidak dirujuk sebagai bahan
atau cara melakukannya. Perkataan filem itu sendiri sudah menjadi generic term. Apa-apa cerita yang
divisualkan boleh dikategorikan sebagai filem sama ada untuk tayangan di
pawagam mahupun di televisyen kerana yang membezakannya ialah teknik rakaman.
Perkataan filem ini boleh digunakan walaupun cerita itu dibikin atau
divisualkan melalui format video mahupun filem. Filem juga ditakrifkan sebagai
produk atau seni plastik yang dihasilkan melalui rakaman kerana melalui produk
filem pengkarya yang merujuk kepada karyawan memberi nama atau judul filem
untuk sesebuah drama cerita rekaan atau cereka (dramatic feature). Filem adalah satu produk seni yang yang
bercerita hasil daripada rakaman.
